Zaawansowana eksfoliacja, czyli kwasy kosmetyczne w teorii.



MECHANIZM DZIAŁANIA PEELINGU
Skóra człowieka w sposób ciągły wytwarza nowe komórki, które przemieszczają się ku naskórkowi, by tworzyć ochronny płaszcz hydro-lipidowy. Gdy komórki wykonają swoje zadanie, obumierają i zostają w sposób naturalny usunięte, czyli złuszczone, zaś ich miejsce zajmują nowe. Cały taki cykl u młodej osoby trwa ok. 28 dni, ale z wiekiem i w wyniku działania niekorzystnych czynników staje się on coraz słabszy i wolniejszy. W peelingach mechanicznych i fizycznych usuwa się obumarłą warstwę rogową naskórka poprzez działanie ścierające. W peelingach chemicznych aplikuje się w tym celu kwaśne substancje chemiczne. Peelingi chemiczne mają określony wskaźnik pH. Jeżeli jest on niższy (zbliżony do pH 1) - złuszczanie jest intensywniejsze, a jeśli wyższy (zbliżony do pH 5) – złuszczanie jest słabsze. Im głębszy peeling tym większe ryzyko skutków ubocznych np. przebarwień, blizn, zakażeń.

PEELING W PIELĘGNACJI DOMOWEJ
Aby utrzymać prawidłową kondycję cery, dorosła osoba powinna robić peeling raz w tygodniu. Jeśli ma ona jednak cerę tłustą, może wykonywać go dwa razy w tygodniu. Jeśli jej skóra jest bardzo cienka i wrażliwa, powinna robić peeling co dwa tygodnie. Najbezpieczniejszą domową formą peelingu jest ten enzymatyczny, który zmywamy po 10 minutach wodą. Jak sama nazwa wskazuje peeling ten zawiera enzymy, czyli naturalne substancje rozpuszczające proteiny: bromelainę - enzym występujący naturalnie w owocach ananasa, papainę- enzym występujący naturalnie w owocach papai.

PEELING W GABINECIE KOSMETYCZNYM
Wskazania do wykonania takiego peelingu to między innymi:
  • objawy posłonecznego starzenia się skóry;
  • rogowacenie słoneczne i starcze,
  • elastoza posłoneczna (degeneracja włókien kolagenowych i zaburzenia usieciowania włókien elastyny),
  • zmiany barwnikowe: piegi, ostuda, przebarwienia pozapalne, plamy soczewicowate,
  • drobne zmarszczki,  
  • powierzchowne blizny zanikowe,
  • rozszerzone ujścia gruczołów łojotokowych i łojotok,
  • trądzik zaskórnikowy,  
  • trądzik grudkowo-krostkowy,
  • blizny,  
  • rozstępy,
  • zaburzenia rogowacenia skóry,
  • rogowacenie przymieszkowe.
 Przeciwskazania są następujące:
  • ekspozycja skóry na słońce (bardzo słoneczne lato),  
  • alergie skórne,
  • aktywna opryszczka,  
  • skłonność do powstawania bliznowców,  
  • stan po zabiegu chirurgicznym w obrębie twarzy (do 2 miesięcy),  
  • ciąża, karmienie piersią,  
  • liczne znamiona melanocytowe,  
  • liczne teleangiektazje,  
  • stan po krioterapii (do 6 miesięcy),  
  • choroby autoimmunologiczne (kolagenozy, pęcherzyce),  
  • skóra podrażniona, uszkodzona (nadżerki, przeczosy, otarcia),  
  • ciężkie postacie trądzika (liczne krosty, torbiele ropne) - wymagają wcześniejszej terapii farmakologicznej,  
  • doustna terapia pochodnymi wit. A (Roaccutane) - wymagana co najmniej półroczna przerwa;
Przygotowanie skóry przed zabiegiem peelingu chemicznego w gabinecie:
Skóra przed zabiegiem nie może być podrażniona. Nie zaleca się stosowania gąbek ścierających, produktów służących do depilacji i wosku na tydzień przed zabiegiem. Należy odstawić na kilka dni przed zabiegiem silnie działające kremy np. z tlenkiem benzoilu, retinolem czy siarką. W większości przypadków zaleca się stosowanie odpowiedniego kremu na 2 tyg. przed planowanym zabiegiem. Mężczyźni nie powinni golić się kilka godzin przed zabiegiem. Wcześniejsze lub równoległe leczenie pochodnymi witaminy A (retinoidy) zarówno ogólne jak i miejscowe wymaga odczekania określonego okresu czasu, o którym decyduje lekarz w konkretnym przypadku. Osoby, które często miewają opryszczkę mogą korzystać z peelingów chemicznych pod warunkiem, że będą leczone zapobiegawczo doustnymi lekami przeciwwirusowymi kilka dni przed planowanym zabiegiem.
Postępowanie po peelingu chemicznym (zalecenia pozabiegowe dla Klienta):
   
Bezpośrednio po zabiegu nie należy wykonywać energicznych ćwiczeń, unikać wysokich temperatur (sauna, jacuzzi). Należy stosować kremy ochronne z wysokim filtrem przeciwsłonecznym, codziennie, nawet w pochmurne dni. Nie zaleca się opalanie się min. miesiąc po ostatnim zabiegu peelingu, szczególnie u osób, które są podatne na powstawanie przebarwień.

Historia peelingów chemicznych:
Peelingi wykonywano prawdopodobnie już ponad 5 tys. lat temu w Egipcie stosując kwasy owocowe i mlekowe. W XIX wieku po raz pierwszy użyto kwasu salicylowego, a peelingi zyskiwały coraz większą popularność w kosmetologii. W latach 30-tych XX wieku wprowadzono lekkie kwasy powierzchniowe, dzięki czemu zabiegi stały się dużo bezpieczniejsze. Od lat 80-tych ubiegłego wieku zdobywały coraz większą popularność i na stałe zagościły w gabinetach kosmetycznych i medycyny estetycznej. Zainteresowanie naukowców tematem chemicznego złuszczania naskórka pojawiło się już ponad sto lat temu:
  • W 1882 roku niemiecki dermatolog P. G. Unna opisał właściwości kwasu salicylowego, rezorcyny, fenolu i kwasu trójchlorooctowego (TCA).  
  • W 1903 roku brytyjski dermatolog George Miller Mackee zastosował fenol do złuszczania blizn potrądzikowych, a dwa lata później opublikował sposób usuwania piegów.  
  • W 1972 roku Baker i Gordon zaprezentowali dobrze udokumentowane przykłady korzystnych efektów złuszczania chemicznego. 
  • Peeling TCA po raz pierwszy zastosował w 1976 roku Resnick. 
  • Lewis i Cohen, peeling przy użyciu a-hydroksykwasów (AHAs) w 1984 roku.  
Zależnie od tego, jak głęboko sięga złuszczenie komórek, peelingi chemiczne dzielimy na (klasyfikacja peelingów chemicznych wg. M.G. Rubina):  
  •  peelingi bardzo powierzchniowe – złuszczanie naskórka aż do warstwy kolczystej (do 0,06 mm); 
  • peelingi powierzchniowe – złuszczanie całego naskórka aż do warstwy podstawnej (do 0,45 mm);  
Oba powyższe rodzaje złuszczenia stosuje się m.in. przy płytkich zmarszczkach, powierzchniowych przebarwieniach, trądziku pospolitym. Substancja chemiczna działa jedynie na powierzchowne warstwy naskórka (warstwa rogowa i ziarnista). Zaliczamy do nich peelingi z kwasem glikolowym o stężeniu do 35%, peeling migdałowy (50, 60%), peeling z AHA w stężeniu do 50% (alfa-hydroksykwasy), peeling z kwasem salicylowym (betahydroksykwasy).
  • peelingi średniogłębokie – złuszczanie naskórka i powierzchniowej warstwy skóry właściwej do górnej części warstwy siateczkowej (do 0,6 mm) – stosowane m.in. przy zmarszczkach, przebarwieniach, plamach soczewicowatych, objawach fotostarzenia, płytkich bliznach. Substancja chemiczna dociera do warstwy bazalnej naskórka (miejsca gdzie naskórek łączy się ze skórą właściwą. Zaliczamy do nich peelingi z użyciem kwasu trójchlorooctowego (TCA) – Easy Peel, AHA w stężeniu od 50-70%, peeling pirogronowy. 
  • peelingi głębokie – złuszczanie wszystkich komórek naskórka oraz górnej części skóry właściwej do środkowej części warstwy siateczkowatej (powyżej 0,6 mm) – stosowane przy głębokich zmarszczkach i bliznach. Substancja chemiczna dociera do skóry właściwej, złuszczając przy tym cały naskórek. Najczęściej stosowana substancja chemiczna to fenol. Jest to agresywny rodzaj peelingów, po których istnieje największe ryzyko powikłań.
Efekty działania peelingów dotyczą zarówno powierzchniowych, jak i głębszych warstw skóry:  
  • służą pobudzeniu procesów odnowy biologicznej,
  • przyspieszenie złuszczania warstw powierzchniowych daje organizmowi sygnał do pobudzenia podziałów w warstwie podstawnej/podstawowej naskórka, w skórze właściwej za pomocą cytokin (białka wpływające na wzrost, proliferację i pobudzenie komórek biorących udział w odpowiedzi odpornościowej) stymuluje produkcję kolagenu i macierzy zewnątrzkomórkowej.
  
Efekty działania peelingów to:  
  • usunięcie zrogowaciałego naskórka,  
  • pobudzenie do wytwarzania w skórze nowych komórek, 
  • wygładzenie drobnych zmarszczek i redukcja głębszych zmarszczek, 
  • odblokowanie i regulacja pracy gruczołów łojowych, 
  • oczyszczenie z zaskórników, 
  • redukcja przebarwień (także posłonecznych),
  • wygładzenie blizn (także potrądzikowych) i rozstępów, 
  • ułatwienie przenikania w głąb skóry aktywnych składników kosmetycznych, 
  • poprawa nawilżenia, 
  • poprawa mikrokrążenia, 
  • poprawa elastyczności, sprężystości i kolorytu skóry.
Substancje stosowane w peelingach chemicznych:
HYDROKSYKWASY to substancje które są zarówno kwasami i alkoholami.
  
ALFA-HYDROKSYKWASY – zalicza się do nich 7 kwasów: glikolowy, mlekowy, jabłkowy, migdałowy, cytrynowy, winny, pirogronowy. Normalizują one warstwę rogową naskórka, odblokowują pory skóry, zatkane przez łój i złuszczone komórki, likwidując tym samym zaskórniki oraz zwiększając penetrację przez naskórek składników aktywnych zawartych np. w kremach lub maseczkach. Powodują rewitalizację i wygładzenie skóry poprzez stymulację fibroblastów do syntezy włókien kolagenowych i elastyny. Przyczyniają się do wygładzenia drobnych zmarszczek oraz poprawiają elastyczność skóry. Kwasy AHA to kwasy rozpuszczalne w wodzie, dlatego w małym stopniu przenikają przez warstwę sebum i tym samym słabiej wnikają głąb skóry. Ze względu na rozpuszczalność w wodzie są polecane dla skóry suchej, szorstkiej czy po opalaniu. W wyższych stężeniach są również pomocne w przypadku cery trądzikowej, ale mogą ją silnie podrażniać, ponieważ mają wpływ również na skórę właściwą. Ze względu na mocniejsze działanie, wysokie stężenia kwasów powinny być stosowanie tylko w gabinetach dermatologicznych. Optymalne pH, czyli takie w których kwasy skutecznie zadziałają, wynosi między 3, a 4,5.
BETA-HYDROKSYKWASY - w kosmetologii wyróżnia się tylko jeden rodzaj kwasu beta-hydroksylowego – kwas salicylowy. Jest on pozyskiwany z drzewa różanego, malin, liści senesu i brzozy, kwiatów rumianku oraz kory wierzby. Syntetyzowany natomiast z fenolu. Poza działaniem złuszczającym posiada zdolność przenikania przez sebum i wnikania w głębsze warstwy skóry, przez co lepiej oczyszcza pory. Ponadto wnika w głąb mieszków włosowych, dzięki czemu jest bardziej skuteczny w leczeniu trądziku. Odblokowuje pory i pomaga zlikwidować zaskórniki. Ma działanie antybakteryjne i przeciwzapalne. Kwas ten nie wysusza skóry, dlatego z powodzeniem może być stosowany przy cerze suchej. Jest spokrewniony z aspiryną (kwasem acetylosalicylowym) dlatego może być stosowany w przypadku cery naczyniowej oraz wrażliwej. Optymalne pH dla tego kwasu to 3-4.
 LIPOHYDROKWASY (LHA)
 pochodne kwasu salicylowego o podobnym działaniu, ale mniejszych właściwościach drażniących.
POLIHYDROKSYKWASY (PHA) – jest to najnowsza generacja kwasów hydroksylowych, z których zastosowanie w kosmetyce znajdują: glukonolakton, glukoheptanolakton, kwas laktobionowy. Posiadają one właściwości kwasów AHA, a ponadto ze względu na większy rozmiar cząsteczki są łagodniejsze, przez co nie powodują takich efektów ubocznych jak alfa-hydroksykwasy. Dlatego też można je stosować przy cerze wrażliwej, naczyniowej, a nawet u osób z trądzikiem różowatym czy łuszczycą. Dodatkowymi zaletami kwasów PHA są silne właściwości nawilżające, antyutleniające oraz łagodzące podrażnienia. Kwasy te nie powodują zwiększenia wrażliwości na promieniowanie UV, w odróżnieniu od kwasów AHA, stąd mogą być stosowane również latem. Optymalne pH dla kwasów PHA mieści się w granicach 3-4.
Powyższe kwasy owocowe są niezwykle zróżnicowaną grupą substancji, ponieważ każdy rodzaj kwasu ma inne działanie i posiada jakąś charakterystyczną cechę. Kwas glikolowy ma małą cząsteczkę, dlatego też najłatwiej przenika przez warstwę rogową naskórka, ale jeśli potrzebujemy mniej drażniącego, a równie skutecznego działania wybieramy kwas migdałowy. Jeżeli chcemy rozjaśnić przebarwienia, najskuteczniejszy okaże się kwas cytrynowy. Z kolei przy oczyszczaniu najlepiej wybrać kwas mlekowy, ponieważ dezynfekuje, hamuje rozwój bakterii i dobrze złuszcza, a przy cerach wrażliwych i naczyniowych zastosujemy kwas salicylowy należący do BHA. Stosując zabiegi z kwasami nie należy kierować się tylko wyborem odpowiedniego rodzaju kwasu, ale także wziąć pod uwagę jego stężenie (im większe, tym działanie jest silniejsze), pH (im większe tym działanie jest słabsze), czas aplikacji oraz rodzaj nośnika (w zależności od tego czy skóra jest przesuszona czy raczej tłusta oraz rodzaju kwasu). Konieczne jest poinformowanie klienta o odpowiedniej pielęgnacji domowej, zarówno przed zabiegiem (np. stosowanie kremów z kwasami), jak i po (stosowanie kremów z filtrem, unikanie opalania itd.) Warto też pamiętać, że efektywność działania złuszczającego preparatów zawierających kwasy AHA w niskich stężeniach zmniejsza się wraz z upływem czasu, ale po ich odstawieniu skóra wraca do poprzedniego stanu i po jakimś czasu znów można rozpocząć serię zabiegów z kwasami . Dlatego też, kwasy AHA stosuje się z przerwami. Odwrotnie jest w przypadku kwasów BHA, które można stosować bez przerwy, ponieważ nie tracą one zdolności złuszczających poprzez przyzwyczajenie się skóry do tej substancji.
KWAS TRÓJCHLOROOCTOWY (TCA)
Jest to pochodna kwasu octowego, powstaje na drodze destylacji produktu reakcji kwasu azotowego z aldehydem trójchlorooctowym, bardzo higroskopijny (podatny na wchłanianie wilgoci lub nawet wiązanie się z wodą), 30 % stężenie wywołuje martwicę naskórka, zmniejsza przepuszczalność naczyń krwionośnych (dlatego brak obrzęku i znacznego stanu zapalnego), nietoksyczny, nie uszkadza nerek, hipoalergiczny, efekt szronienia - frostingu (wytrącanie białek). Kwas trójchlorooctowy jest pochodną kwasu octowego, a intensywność jego działania zależna jest od stężenia. Aktualnie uważa się, iż do wywołania całkowitej martwicy naskórka przy jednorazowej aplikacji jest niezbędne minimum 30% jego stężenia, stąd też peelingi przeznaczone dla środowiska pozalekarskiego nie przekraczają stężenia 15%. Podobnie jak kwas salicylowy, TCA nie wymaga stosowania neutralizatora, gdyż neutralizuje się samoistnie poprzez uszkadzanie białek.

INNE KWASY STOSOWANE W KOSMETYCE TO: kwas retynowy, kwas kojowy, kwas azelainowy, kwas szikimowy, kwas ferulowy, kwas laktobionowy etc.
KIERUNEK ROZWOJU EKSFOLIACJI KOSMETYCZNEJ W POLSCE
Eksfoliacja, znana i stosowana w Polsce od 20 lat metoda peelingu, czyli złuszczania skóry za pomocą hydroksykwasów, niewiele się przez ten czas zmieniła. Jedyną nowością stało się połączenie AHA z beta-hydroksykwasami BHA i poli-hydroksykwasami PHA (popularne obecnie mieszanki).
Niedawno pojawiła się na rynku marka prezentująca koncepcję eksfoliacji progresywnej. Jest to połączenie w jednym zabiegu działania chemicznego, biologicznego i fizycznego, które wzajemnie się wzmacniają. Kolejno, w zaprogramowany sposób, działają różne elementy złuszczające – kawitacja, 9 współpracujących kwasów AHA, BHA i PHA i enzymy proteolityczne. W tym przypadku integralną częścią zabiegu eksfoliacji jest proces złuszczania enzymatycznego. Jednak zastosowane enzymy proteolityczne działają w następnym etapie, dopiero po kwasach. „Atakują” wiązania białkowe w desmosomach (rodzaj mechanicznego połączenia błon komórkowych dwu sąsiadujących komórek), nierozbite przez kwasy. Można powiedzieć w przenośni, że „usuwają resztki”, czyniąc zabieg eksfoliacji skuteczniejszym. Badania pokazują, że zastosowana czysta bromelaina działa przeciwzapalnie, co daje efekt łagodzenia skóry po działaniu kwasów. 

Wszystkim moim źródłom dziękuję za pomoc, oto lista: 
  • Dubla-Barner M., Prusińska-Bartoś M., Peelingi i ich zastosowanie w leczeniu zmian chorobowych i wad kosmetycznych, Dermatologia Estetyczna/Vol3/Nr4/2001 
  • Jeffrey S. Dover, Pilingi Chemiczne, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2006 
  • Noszczyk M., Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska, PZWL, Warszawa 
  • www.chantarelle.pl 
  • www.bellderma.pl 
  • www.kosmetologia.com.pl 
  • www.yonelle.pl
  • www.wikipedia.pl

Kasia Pętlak